SanderusVoormezeleKasteelvanVoormezele

Op deze prent, die dateert van omstreeks 1640, is het Kasteel van Voormezele te zien, zoals het werd herbouwd in 1615.

Voormezele was vroeger een zelfstandige gemeente, maar is sinds 1971 een deelgemeente van de stad Ieper in de huidige provincie West-Vlaanderen.

In de oudste vermelding (961) wordt de plaats ”Formesela” genoemd.

De heerlijkheid Voormezele had aanzienlijke inkomsten en was een leen afhankelijk van de zaal van Ieper, met lage, middelbare en hoge rechtsmacht, een baljuw en zeven schepenen. Een aantal lenen lagen buiten de kasselrij Ieper.

Een der heren van Voormezele, een zekere Isaac, stichtte er in 1068 (of 1069), samen met zijn schoonmoeder Ermengardis, een college van wereldlijke kanunniken, dat in 1100 tot een augustijnenproosdij (later abdij) door Jan van
Waasten, bisschop van Terwaan, werd omgevormd.

In 1566 en ook nog eens in 1578 werd het Kasteel van Voormezele door de hervormers (de Geuzen) verwoest. Ook de kerk en de abdijgebouwen werden verwoest.

In de Flandria Illustrata van Sanderus werd ook een prent opgenomen van het kasteel zoals het er vóór de vernielingen moet hebben uitgezien (zie hieronder). Deze versie van het kasteel werd waarschijnlijk in de loop van de 15e eeuw gebouwd.

In 1615 werd een nieuw kasteel opgetrokken. De datum werd zelfs in de baksteenbouw verwerkt, zoals op de prent te zien is.

Het kasteel werd verwoest in de nasleep van de Franse Revolutie, waarschijnlijk omstreeks 1794.

Het kasteel van de Heer van Voormezele, op de prent door Sanderus benoemd als het “Huijs vanden Heere van Voormezeele”, was omringd met wallen en grachten. Het lag vlak naast de proosdij, aan de overkant van de huidige Sint Elooisweg.

Omstreeks 1900 werd vlak naast dit kasteeldomein een ouderlingengesticht gebouwd. Ook dit gesticht werd volledig verwoest tijdens de Eerste Wereldoorlog, maar werd op precies dezelfde plaats herbouwd in 1931 en 1932 : aan het einde van de Mosselmarkt en het begin van de Nonnendreef. In 1974 werd het rustoord gesloten en omgebouwd tot een cultureel centrum. Sinds 1978 staat dit gebouw bekend als Ontmoetingscentrum Kasteelwal (OC Kasteelwal), een verwijzing naar de vroegere wallen rond het kasteel van de Heren van Voormezele.

Omstreeks 1900 was van het kasteeldomein van de Heren van Voormezele enkel nog de toegangspoort bewaard. De familie Titeca bezat de weide achter die poort waardoor dorpelingen al snel gingen spreken van Titeca's poort.

In het fronton van de poort was wellicht het wapenschild van de familie Joignie de Pamele te zien, de laatste adellijke bewoners van het kasteel. In de weide zelf waren er nog enkele ruïnes die als koeienstal gebruikt werden.

In 1917 werden de poort en de ruïnes dan totaal verwoest, net als het dorp, bij de slag om Kemmel.

In 2017 hebben archeologen de funderingen van het kasteel van de Heren van Voormezele blootgelegd. Ook één van die grachten werd blootgelegd, net als delen van muren en de toegangspoort (met ophaalbrug) van het kasteel.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed;be; Wikipedia; Erfgoedhaltes.be)