SanderusSchorisseKasteel

Op deze prent van Sanderus is het Kasteel van Schorisse te zien. Schorisse (in het Frans Escornaix) is een dorp in de provincie Oost-Vlaanderen en sinds 1977 een deelgemeente van de gemeente Maarkedal. Het landbouwdorp is een langgerekt straatdorp in de Vlaamse Ardennen, nabij Henegouwen.

Twee abdijen hadden blijkbaar reeds vroeg banden met het grondgebied van Schorisse: de Sint-Pietersabdij van Ronse en de Sint-Amandusabdij van Elnone in Noord-Frankrijk. Laatstgenoemde abdij kreeg in 1177 de altaarrechten in haar bezit van de parochiekerk, toegewijd aan Sint-Pieter, dit uit handen van de lokale heer van Schorisse.

In het noorden van de gemeente ligt een hoeve teruggaand op een omgrachte site genaamd Sint-Amandsgoed.

Evenals Ronse hing de heerlijkheid Schorisse eertijds af van het "tenement van Inde".

De heren van Schorisse werden reeds vermeld in de 12e eeuw.

Tijdens de 13e eeuw werd het machtige adellijke geslacht van Gavere heren van Schorisse. In 1378 verhief graaf Lodewijk van Male Schorisse tot vrijheerlijkheid en tot baronie.

De baronie Schorisse omvatte naast haar hoofdplaats nog Mater, Rozebeke, Sint-Kornelis-Horebeke, Sint-Blasius-Boekel, Welden en Zegelsem.

Dit aaneensluitend gebied vormde één van de grote baronieën binnen het Land van Aalst waarvan het nu rechtstreeks afhing.

In de 16e eeuw kwam de baronie Schorisse eerst aan de familie de Lalaing en nadien aan Berlaymont, vanaf 1621 aan het geslacht van Egmont.

De heren van Schorisse bouwden in de eerste helft van de 13e eeuw ten zuiden van de kerk een waterburcht, bekend van onder meer deze prent van Sanderus.

Het kasteel verdween geleidelijk vanaf de 18e eeuw. Het puin dat op het einde van de 19e eeuw nog bestond is totaal verdwenen evenals de ruime rechthoekige omgrachting (ten oosten van de Hofveldstraat).

Dichter bij de kerk, ten noorden van de Parkstraat en achter het vroegere Sint-Margrietklooster, was tot het begin van de 19e eeuw, een rechthoekige walgracht gelegen, op grond genaamd Borgt; dit zou mogelijk wijzen op een oudere burcht voorafgaand aan het meer zuidwaarts gelegen kasteel. Zowel de abdij van Ename als de abdij van Maagdendale van
Oudenaarde hadden bezittingen in Schorisse. Zowel de kerk, het in 1416 door de heer van Schorisse gestichte voornoemde klooster met hospitaal, als beide omgrachte (kasteel)sites, waren gelokaliseerd op de oostelijke flank van een heuvelkam parallel aan de Molenbeek.

Een historische watermolen langs de huidige Parkstraat aan de Molenbeek is de enige nog bestaande molen in Schorisse. Deze molen was vanaf de eerste vermelding in 1456 tot aan de Franse overheersing in 1796 eigendom van de Heren van Schorisse. Hun kasteel bevond zich trouwens in de onmiddellijke nabijheid. Deze molen is nog steeds in werking.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be; Wikipedia)