De prenten van Antonius Sanderus (17e eeuw)
MENU
Terug naar HOMEPAGINA
Terug naar INHOUDSOPGAVE
PETEGEM - BURCHT VAN PETEGEM
(Antonius Sanderus – Flandria Illustrata 1641)
Op deze prent van Sanderus is de ruïne te zien van de Burcht van Petegem.
De Burcht van Petegem was een burcht in Petegem-aan-de-Schelde (Wortegem-Petegem).
Het was voorheen een omgrachte burcht gelegen op de linkeroever van Het Anker, een nu afgesneden Scheldemeander.
Deze burcht bevond zich langs de huidige Scheldestraat in Wortegem-Petegem (provincie Oost-Vlaanderen)
De bewoningsgeschiedenis op deze plaats gaat hoogstwaarschijnlijk terug tot de 8ste eeuw met de oprichting van een houten woonhuis en een bijgebouw vlak tegen de Schelde. In een tweede bewoningsperiode in de eerste helft van de 9de eeuw werd het woonhuis vervangen door een stenen zaal.
Ten oosten van de aula werd een grafveld aangelegd met een houten zaalkerk en later een stenen eenbeukige kerk.
In het derde kwart van de 9de eeuw werd tegen de stenen zaal een kamer van Doornikse kalksteen en houten keuken aangebouwd. Vermoedelijk werd de site in die periode met een 8-vormige gracht omgeven.
Een diploma geschonken door Karel de Kale in 864 wijst er op dat deze burcht door de Frankische koningen van het tweede vorstenhuis werd bewoond.
De site behoorde toe aan Francia Occidentalis en lag op een belangrijke economische plaats, namelijk tussen de Schelde en de Romeinse weg Doornik-Gent.
De Karolingische kerk werd vanaf het vierde kwart van de 11de eeuw bediend door een kanunnikenkapittel opgericht door Mathilde, weduwe van Ingelbert III, en groeide uit tot het centrum van een landparochie.
De Sint-Diederiksabdij (bij Reims) nam de parochiale rechten over en de kanunniken werden door monniken vervangen.
Gwijde van Dampierre verbouwde er omstreeks 1290 de aloude burcht.
Het grafveld werd opgeheven toen Gwijde van Dampierre in 1291 de parochiekerk en de begraafplaats naar het huidige dorpscentrum verplaatste.
De heren van Petegem bouwden het domein in de loop van de 13de eeuw met een versterkte burcht verder tot hun woonplaats uit.
In de 17de eeuw was de burcht een ruïne geworden.
Op deze prent van Sanderus is dit ook goed te zien.
In 1789-1790 werd op de ruïnes van de versterkte burcht een nieuw kasteel gebouwd, dat thans bekend staat als "'t Oud Kasteel", in opdracht van Judocus Clemmen.
Het kasteel werd voorzien van een toegangsbrug met een sierlijk ijzeren hek.
De brede middeleeuwse omgrachting werd afgeboord met natuurstenen damwanden.
Vroeger was dit nieuwe kasteel een indrukwekkend rechthoekig gebouw in Louis XVI-stijl van vijf traveeën, en drie en een halve bouwlaag op natuurstenen souterrain onder een leien schilddak en geflankeerd door koetshuizen (ten westen zijn deze nog bewaard gebleven).
Na een beschieting in 1918 werd het kasteel grotendeels gesloopt en de resterende bouwlaag aangepast onder een pannen zadeldak met zijtrapgevels.
Gedurende lange tijd restte er van dit kasteel nog slechts een ruïne van één bouwlaag met vijf traveeën geleed door pilasters.
Het werd gedeeltelijk herbouwd in een meer neoklassieke stijl. Ook het voormalige koetshuis (poortgebouw) kreeg een uitbreiding met een recente baksteenbouw.
(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be; Dms.oost-vlaanderen.be-Erfgoedsprokkel)