SanderusGentHoofdbrug

Op deze prent van Sanderus van 1641 is de zogenaamde Hoofdbrug (“Hooftbrugge”) te zien.

De Hoofdbrug of Onthoofdingsbrug is een vaste brug, gelegen in het historische centrum van Gent (provincie Oost-Vlaanderen), die in de Burgstraat de Lieve overbrugt. De huidige brug dateert uit 1950.

Deze brug heeft een bijzondere geschiedenis die blijkt uit haar naam, het was de plaats waar sinds 1297 burgers die zich aan grove misdaden hadden schuldig gemaakt werden onthoofd. De brug werd als executieplaats gebruikt tot in 1585.

Deze brug was lang de belangrijkste en oorspronkelijk de enige brug van Gent.

De Hoofdbrug was de belangrijkste brug (ook hier de hoofdbrug) van het zogenoemde 's Gravenburg, de gronden rondom het Gravensteen die met grachten omgeven en met poorten afgesloten waren. Het gebied lag tussen de Leie en de Lieve die door de Schipgracht verbonden waren.

De brug werd reeds in 1274 in archieven vermeld. Het was toen een houten ophaalbrug aan de verdedigingspoort van het 's Gravenburg.

De houten brug werd in 1371 vervangen door een exemplaar in steen.

Aan de brug is een mooie sage verbonden. Omstreeks 1370 werden een vader en zijn zoon tijdens een oproer in de gevangenis opgesloten. De toenmalige graaf Lodewijk van Male bepaalde in zijn vonnis dat een van beide de ander moest onthoofden en dan gratie kreeg. De vader kon zijn zoon overtuigen om de rol van beul op zich te nemen en de onthoofding uit te voeren. Vader en zoon werden naar de hoofdbrug gebracht en de zoon kreeg het zwaard in de handen geduwd. Hij hief het zwaard op met volle kracht om de dodelijke slag aan zijn vader toe te brengen, maar het lemmet vloog uit het gevest en kwam met zijn punt in de houten brug terecht. Gezien een executie slechts een keer kon plaatsvinden werden vader en zoon onmiddellijk vrijgelaten, maar door de emoties begaf hun hart het en stierven ze een vroege dood. In het Stadsmuseum Gent (Bijloke) bewaart men een schilderij uit 1608 van Pieter Pieters dat dit verhaal uitbeeldt.

Tot in 1797 op het einde van de achttiende eeuw stond er op de brug een beeldengroep die deze legende afbeeldde.

Op de prent van Sanderus van omstreeks 1640 is het beeld getekend.

De Franse bezetter besloot in 1799 alle straatnamen te veranderen in het Frans. Namen die verwezen naar kloosters, godsdiensten of het Oude Regime kregen een andere benaming. Zo ook de Burgstraat (Rue du Bourg) die toen stond beschreven als Rue de Bruges.

De stenen brug werd in 1855 vervangen door een houten draaibrug.

In 1874 kwam er opnieuw een stenen brug die in 1950 werd gewijzigd tot haar huidige vorm.

In 2015 werd de brug verstevigd door het aanbrengen van bijkomende stalen liggers onderaan de brug.

Vandaag vormt de brug de verbinding tussen de Burgstraat en de Rekelingestraat. Vanop de brug heeft men een mooi zicht op het Gravensteen en langs de andere kant op de enige overgebleven houten gevel van Gent.

(Bronvermelding: Gentdekuip.com/burgstraat; Onroerenderfgoed.be; Wikipedia)