SanderusAverbodeAbdijvanAverbode

Op deze prent van Sanderus is de herwerkte versie te zien van een prent van de Abdij van Averbode.

Deze prent werd gepubliceerd in de heruitgave in 1726-1727 van de Chorographia Sacra Brabantiae van Sanderus (1659).

In de eerste uitgave stond namelijk de eerste abdijkerk; in de herwerkte versie stond de nieuwe abdijkerk die pas vanaf 1664 werd gebouwd.

Averbode is thans een deelgemeente van Scherpenheuvel-Zichem in de provincie Vlaams-Brabant.

De Abdij van Averbode is een abdij van de premonstratenzers, die in 1134 werd gesticht door Arnold II, graaf van Loon.

De nu verdwenen Sint-Michielsabdij in Antwerpen wordt als haar moederklooster beschouwd. Aan het hoofd van de gemeenschap staat een gemijterde abt. De gehele site is zeer goed bewaard gebleven.

De stichting van deze abdij wordt gesitueerd in 1134-1135. Averbode bevond zich in die tijd pal op de grens van het hertogdom Brabant en het graafschap Loon, dat later zou opgaan in het prinsbisdom Luik.

In de beginjaren leefde de kloostergemeenschap van landbouw, waarbij de Norbertijnen hulp kregen van lekenbroeders.

Oorspronkelijk was het een dubbelklooster. De zusters verhuisden aan het begin van de 13e eeuw naar een eigen klooster (Keizerbos), een gemeenschap die tot 1796 bleef bestaan.

In 1154 schonk graaf Lodewijk I van Loon de Bolderbergwinning, nu gekend als domein Bovy, aan de kloostergemeenschap. Het bleef in hun bezit tot de Franse revolutionairen het domein verbeurd verklaarden en verkochten.

De Norbertijnen van Averbode hielden zich van bij het begin met pastoraal werk bezig.

De kerk en het abdijgebouw werden in 1499 door blikseminslag zwaar beschadigd.

Al in de 13e eeuw bezat de abdij een refugiehuis in Sint-Truiden. Een tweede refugiehuis, te Diest, werd waarschijnlijk eind 15e eeuw gesticht. Van 1490 tot 1516 bezat de abdij tevens een refugiehuis in Maastricht.

In de 16e eeuw moesten de Norbertijnen verschillende keren een veilig onderkomen zoeken in hun refugiehuis te Diest. In 1604 lieten de omstandigheden het toe om terug te keren. Ook in latere tijden moesten ze Averbode verlaten om zich tijdelijk in Sint-Truiden of Diest te vestigen.

In 1648 voltooiden Norbertijnen de bouw van een bedevaartskapel in Kortenbos bij Sint-Truiden die later verheven werd tot Basiliek van Onze-Lieve-Vrouw van Kortenbos.

Tussen 1664 en 1672 werd een nieuwe abdijkerk in barokstijl in Averbode gebouwd.

In de abdijkerk staat het altaar gewijd aan Norbertus.

De Fransen schaften in 1796 bijna alle kloosters en abdijen af; de abdij werd verkocht en het klooster ten dele afgebroken.

In 1802 kocht medebroeder Ignatius Carleer de abdij terug en in 1803 werd de parochie Averbode opgericht, met de abdijkerk als parochiekerk en een medebroeder als pastoor. Na de onafhankelijkheid van België, met name in 1834, werd het kloosterleven in Averbode officieel hervat. Dat jaar stelde paus Gregorius XVI een apostolisch visitator aan voor de kloosterorden. Deze stelde als voorwaarde om de abdij opnieuw op te richten dat er zes kloosterlingen dienden te wonen, wat in Averbode het geval was.

In 1907 stichtten de norbertijnen van Averbode een coöperatieve zuivelonderneming en in 1911 een bank. Ze legden zich ook toe op drukkers- en uitgeversactiviteiten, een gevolg van de oprichting van de Broederschap van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart in Averbode. Averbode's weekblad, een tijdschrift uitgegeven door de paters norbertijnen, verscheen voor het eerst in 1907. Het aantal leden van de gemeenschap nam in die periode sterk toe. In 1920 werd onder impuls van pater Basiel Vanmaele de Eucharistische Kruistocht opgericht. Vanaf 1920 gaf de abdij een kindertijdschrift uit, Zonneland. In 1930 volgden de Vlaamse Filmpjes, waarin de jeugd kon kennismaken met de literatuur, en in 1958 ontstond Zonnekind.

In de jaren 1930 werd een nieuwe abdijvleugel gebouwd, maar in 1942 brandde het centrale abdijcomplex, op de abdijkerk, de kapittelzaal en de sacristie na, af.

De abdij werd heropgebouwd en in afwachting van de voltooiing van de werkzaamheden bleven enkele medebroeders tot de zomer van 1943 in een leegstaand klooster in Gijzegem. In 1949 werd ook de bouw van een nieuwe boerderij in Averbode voltooid en van 1949 tot 1954 bouwden de norbertijnen in Averbode een retraitehuis.

Van 1969 tot 1976 werd de abdijkerk gerestaureerd. In 1970 stichtten de abdijen van Averbode en Postel een eigen onderwijsinstelling voor een gezamenlijke priesteropleiding.

In 2000 startte de binnenrestauratie van de abdijkerk. De restauratie van de kerk was voltooid in 2002.

In 2014 startte de abdij met het produceren van bier, brood en kaas. Op de locatie van de drukkerij werd in mei 2016 het belevingscentrum 'Het Moment' geopend. Dit omvat een winkel, een kaasrijperij, en bakkerij, een café en een kleine brouwerij. De uitgeverij, bekend om haar kindertijdschriften en schoolboeken, is nog altijd actief. Men treft er ook een gastenkwartier, een bibliotheek en een bezinningscentrum aan.

In 2016 was het melkveebedrijf herbouwd nadat in 2015 nog een vergunning was toegekend die een verviervoudiging van het aantal koeien toeliet. Eind 2024 stopte het 130 melkkoeien tellende melkveebedrijf omwille van de verstrengde milieunormen. De gronden werden tot akkers omgevormd.

(Bronvermelding: Wikipedia)