SanderusAalstSintMartinuskerk

Op deze prent van Sanderus is de Sint-Martinuskerk afgebeeld in Aalst.

Het is de parochiekerk Sint-Martinus die nog bestaat en gelegen is op het Priester Daensplein in Aalst (provincie Oost-Vlaanderen).

Deze kerk is een prototype van de Brabantse gotiek in Oost-Vlaanderen. Ze domineert het stadsbeeld van Aalst. De kerk is dicht bij de stadskern gelegen, tussen de Grote Markt en de Dender en tussen twee belangrijke wegen, de Brusselsestraat of Pontstraat en de Molenstraat, die de Portus met de Grote Markt verbond.

Zonder precieze gegevens over de stichting, dateert de oudste vermelding van de parochiekerk van Aalst van 1183.

In de 13e eeuw was er een vermelding van een Onze-Lieve-Vrouwekerk, die in de 14de eeuw ook toegewijd was aan Sint-Martinus.

Waarschijnlijk brandde deze kerk af in 1360 of werd ze verwoest in 1380.

Deze romaanse of gotische kerk werd in de 15e eeuw uitgebreid met een schip of een transept en omstreeks 1480 te klein bevonden.

De bouw van de huidige kerk heeft meer dan 180 jaar in beslag genomen, dit ten gevolge van de godsdiensttroebelen en de minder gunstige economische situatie van de stad vanaf de 16e eeuw.

De bouw werd onvoltooid gestopt in de 17e eeuw: het schip telde slechts drie traveeën waar vermoedelijk zes traveeën en een zware westtoren waren voorzien. Een gotische toren aan de kant van de Grote Markt zou hoger reiken dan eender welke kathedraaltoren in België, maar die plannen werden nooit gerealiseerd.

Deze prent van Sanderus is dus waarschijnlijk geïnspireerd geweest op de bouwplannen. De prent toont hoe men zich toen de verdere afwerking van de kerk voorstelde en is dus een gedeeltelijk fictief zicht op de voltooide kerk, terwijl deze er dus nog nooit zo heeft uitgezien.

Op de plattegrond van de stad Aalst die Sanderus in dezelfde Flandria Illustrata publiceerde is de Sint-Martinuskerk (in de actuele toestand op dat moment) wel te zien in de werkelijk gebouwde vorm en duidelijk niet voorzien van een hoge toren.

In de eerste helft van de 18e eeuw gebeurden er kleine herstellingswerken, onder andere aan de bedaking en de oudste gedeelten van de kerk.

Van 1854 tot 1867 gebeurde er een belangrijke restauratie in de geest van neogotiek, met de toevoeging van een buitengalerij en de vervanging van de hoektorenbedaking van het transept door stenen kegels versierd met kruisbloemen en hogers.

In 1900-1903 gebeurde nog een restauratie van het interieur. In 1907 werd een bergplaats bijgebouwd.

De twee wereldoorlogen hadden weinig gevolgen voor de Sint-Martinuskerk, maar de brand van 29 maart 1947 des te meer. Op die datum was er een grote brand waarbij het dak werd vernield, alsook de zuidelijke puntgevel en de gewelven van twee traveeën van de zuidelijke transeptarm.

Van 1947 tot 1955 werd de schade hersteld.

De Sint-Martinuskerk ondergaat in de periode 2003 tot 2027 een restauratie in tien fasen, die door de Vlaamse Overheid en het Aalsters Stadsbestuur gefinancierd wordt.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be; Wikipedia)