Rumbeke
 
Kasteel van Rumbeke (1813)





Deze tekening verscheen in 1823 in de reeks Collection des principales vues des Pays-Bas, uitgegeven door het lithografisch bedrijf Dewasme uit Doornik. 

In dat werk verschenen verschillende lithografieën. De afbeeldingen uit West-Vlaanderen waren veelal het werk van Jan-Baptist de Jonghe, die zelf geboren was in Kortrijk. Hij was zelf ook schilder en etser, maar hij legde zich vooral toe op de lithografie. Hij schreef er zelfs een boek over. De Jonghe maakte zelf ook wel tekeningen, maar de litho’s waren vooral gebaseerd op de tekeningen van Séraphin Vermote, August Van den Steene en Auguste-Prosper de la Barrière.

Tussen 1811 en 1816 trok Séraphin Vermote, in opdracht van Joseph van Huerne, vooral in West-Vlaanderen rond om bezienswaardigheden zoals kerken en kastelen te tekenen. De collectie van circa 200 ‘gezigten’ geraakte verspreid en deels vergeten. De basistekening van het Kasteel van Rumbeke werd waarschijnlijk gemaakt in het jaar 1813; in dat jaar maakte Séraphin het grootste deel van zijn tekeningen in deze streek.

Joseph van Huerne stelde een selectie van de tekeningen van Vermote ter beschikking van de uitgeverij Dewasme met de bedoeling om er litho’s van te laten maken.

Wellicht door een vergetelheid werd de naam van Vermote niet op de tekening vermeld. We herkennen in de kwaliteit van de tekening evenwel duidelijk de hand van Séraphin Vermote. Het is goed mogelijk dat Vermote de basistekening maakte en deze nog werd afgewerkt door De Jonghe. Ook verschillende andere tekeningen van Vermote verschenen in de publicatie van Dewasme, maar meestal werd dan wel de naam van Vermote vermeld. 

In de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren lezen we bovendien in een artikel van Dr.jur. Michiel De Bruyne het volgende:
“Vanaf de zestiende eeuw immers beschikt het kasteel over een onafgebroken ikonografie, van min of meer architekturale waarde, om zijn bouwkundige groei te illustreren. Zowel het pikturaal portret van circa 1535 door een anoniem schilder, als het vignet in de eerste uitgave in 1642 van de Flandria Illustrata door Antonius Sanderus (1586-1664); zowel de vluchtige schetsen van landmeter Walrave Lust op een figuratieve quaerte van april 1663 als op het Rumbeeks terrier anno 1732; zowel de tekening van circa 1813 door Seraphin Vermote, nr. 7 in de chorografische reeks, bewaard in het Instituut de Pélichy te Izegem, als de zichtpostkaarten van vóór W.O. I en een recente (hierbij gepubliceerde) luchtfoto, bevestigen dat het Rumbeekse kasteel gedurende een half millennium niet alléén als bouwwerk stand hield, maar bovendien geen diepgaande architecturale veranderingen heeft ondergaan.”

Er wordt inderdaad een chorografische reeks tekeningen van Séraphin Vermote bewaard in het Instituut de Pélichy te Izegem.

Het domein van het Kasteel van Rumbeke staat ook bekend als “Het Sterrebos” of ook nog als het “Domein Kaasterkasteel” en is gelegen langs de Moorseelsesteenweg in Rumbeke, deelgemeente van Roeselare (provincie West-Vlaanderen).

Het Kasteel van Rumbeke is een omwald kasteel met een zuidelijke voorhof bestaande uit een oostelijk gelegen poortgebouw met een aanpalend koetshuis en conciërgewoning en een westelijk poortgebouw met een aanpalende paardenstal. Het is gelegen middenin een park. Voorheen was er tevens een omwald neerhof ten westen van het kasteel en ten oosten een mote met een bloemenhof.

Volgens de legende dateert het goed uit de 9e eeuw, ten tijde van Boudewijn met de IJzeren Arm, eerste graaf van Vlaanderen.

Het werd achtereenvolgens eigendom van de heren van Wervik-Nevele (13e eeuw), de families van Lichtervelde, Gistel en Antoing (14e eeuw tot begin 15e eeuw).

In 1426 was er de aankoop van de seigneurie door Jan van Langhemeersch. Zijn kleindochter Marie huwde met Robert de Thiennes, heer van Castre, vandaar de benaming “Kaasterkasteel”. Hun kleinzoon, Thomas de Thiennes, gehuwd met Marguerite de Maméricourt, erfde het kasteel in 1534 en liet talrijke bouwwerken uitvoeren.

Van 1856 tot 1988 werd het kasteeldomein eigendom van de graven de Limburg-Stirum.

In 1988 werd het aangekocht door N.V. Domein Sterrebos. Het parkdomein zelf is eigendom van de provincie West-Vlaanderen. Het kasteel is heden nog niet herbestemd (2024).

Het oorspronkelijke waterkasteel werd gebouwd in verschillende fases in de 16de eeuw en heeft waarschijnlijk een oudere kern. In 1535 was de noordvleugel gevat tussen twee ronde hoektorentjes. In de oksel was er een traptoren. In een tweede fase, omstreeks 1550 werd een kapel gebouwd ten oosten van de traptoren en werd een westvleugel gebouwd en een zuidoostvleugel met 4 polygonale torentjes op de zuidzijde. In een derde fase werd de westvleugel doorgetrokken met een hoektoren op de noordwesthoek.

In 1641 verscheen een tekening van het Kasteel van Rumbeke in de Flandria Illustrata van Sanderus. Het kasteel was in die periode voorzien van een ophaalbrug.

Vanaf de 18e eeuw werden er belangrijke verbouwingen en restauraties uitgevoerd.

Omstreeks 1780 wordt de omwalling rond het kasteel gedeeltelijk gedempt.

De ten zuiden gelegen hoofdingang werd verplaatst naar de oudste vleugel. Het werd een natuurstenen poort in plaats van een ophaalbrug. Boven de toegangspoort prijkt het wapenschild nog van de familie de Thiennes. 

In de 19e eeuw werd de hoofdingang met één bouwlaag verhoogd en werden enkele vensters aangepast.

In de Tweede Wereldoorlog werd het kasteel beschadigd door beschietingen, maar later hersteld.

In 1962 gebeurde er een ingrijpende restauratie met een poging om het 16e-eeuwse uitzicht te benaderen. Er werd onder meer een peervormige spits geplaatst op de traptoren en de tweede bouwlaag van de hoofdingang werd verwijderd.

In het parkgedeelte zijn er een tiental lanen in stervorm aangelegd.

Ten noorden van het kasteel zijn er twee kwadrantvijvers, met ten oosten weiland, voorheen ommuurde siertuin, ten noorden toegankelijk via 18e-eeuwse bakstenen hekpijlers met natuurstenen vazen.

Heden is een ringsloot rond het kasteel en de voorhof.

In 1989 werd een grondige restauratie van het kasteel uitgevoerd.

(Bronvermelding: Onroerenderfgoed.be)