KortrijkOverleiestraat

Op de ansichtkaart van 1903 is de Overleiestraat (Rue de la Basse Ville) te zien in de stad Kortrijk (provincie West-Vlaanderen).

De wijk Overleie lag eeuwenlang ingekapseld tussen de Leie en de stadsvesten. Het gebied ten noorden van de Kleine Leie was enkel toegankelijk via de Bissegempoort en de Bruggepoort. Je kon oversteken naar het Buda-eiland via de Leiepoort.

De T- as Brugsestraat - Overleiestraat vormde de belangrijkste route, met als uitloper de Kapelstraat, een verbinding naar de Sint- Amandsproosdij.

In dit besloten stadsdeel kwamen vanaf de middeleeuwen enkele specifieke instellingen tot stand.

De broederschap van Sint- Elooi verenigde de metaalbewerkers. Hun gevaarlijk beroep en het feit dat ze met transport te maken hadden - hoefijzers voor paarden - bracht hen samen aan de rand van de stad. Hun gilde beschikte over een gasthuis en in de 14e eeuw kregen ze de toestemming een kapel te bouwen.

Aan deze voortkabbelende en eigenzinnige beslotenheid leek een einde te komen toen vanaf 1860 de stadsmuren gesloopt werden. De vestingmuren en grachten rond Kortrijk maakten plaats voor une ceinture de boulevards, in feite de voorloper van de Kleine Ring. Concreet betekende dat voor Overleie de aanleg van de Boulevard du Nord (= later de Graaf de Smet de Naeyerlaan), bedoeld om aan te sluiten op de Boulevard de l'Est (de latere Minister Liebaertlaan). Deze wegen vereisten betere bruggen over de Leie: een nieuwe Groeningebrug ten oosten en een nieuwe Gerechtshofbrug ten westen.

De derde verkeerspijler naast bruggen en wegen - water! - veranderde een deel van Overleie in één grote bouwwerf. De aanleg van een nieuwe Leiebedding tussen de Budabrug en de Groeningebrug was een gigantische onderneming, nodig om de doorvaart te verbreden en overstromingen in de binnenstad te voorkomen. De werkzaamheden raakten pas af na de Eerste Wereldoorlog.

In het kielzog van de toenemende industrialisatie gedurende de 19e eeuw werden citeetjes en gebrekkige huisvesting een kwalijk kenmerk van Overleie. Drankzucht, overlast en geweld volgden hieruit, maar ook samenhorigheid en een eigenzinnig karakter.

Aan de grote bevolkingstoename op de wijk konden de kerkelijke overheden niet voorbijgaan. Hier vereiste de christelijke moraal voldoende begeleiding en een goede herder. De kleine Sint- Elooiskapel maakte in 1891 plaats voor de spitse toren van de Sint- Elooiskerk.

De Sint-Elooiskerk is op de achtergrond van de ansichtkaart te zien.

(Bronvermelding: Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Overleiestraat (online), https://id.erfgoed.net/themas/7499 - geraadpleegd op 9 juli 2026 - CC BY-SA 4.0; deze tekst is ook deels gebaseerd op info van Kortrijk.be/overleie-vroeger – geraadpleegd op 18 juni 2024)

Kortrijk : Overleiestraat