DeerlijkKapelOLVterRuste

Op deze ansichtkaart van 1955 is de kapel Onze-Lieve-Vrouwe ter Ruste te zien in Deerlijk.

Deze kapel bevindt zich in de dorpskern van Deerlijk, ten zuidwesten van de parochiekerk Sint-Columba, op het kruispunt van de Braamakkerstraat en de Kapel ter Rustestraat.

De kapel werd gesticht in 1639 op grond van de heerlijkheid Ten Doorne, afhankelijk van het kapittel van Harelbeke. Volgens archiefmateriaal werd de kapel opgericht door Jan du Bois, deken van het kapittel.

De weduwe van Jan du Bois stichtte in 1641 de beneficie. Zij schonk hiervoor de jaarlijkse rente, gehypothekeerd op twee boerderijtjes in Deerlijk. Op één der percelen stond de kapel van Onze-Lieve-Vrouwe ter Ruste. De rechthebbende beneficant was in ruil hiervoor verplicht tot het opdragen van één mis per week, één mis op elke feestdag van Onze-Lieve-Vrouw en één mis op het feest van Sint-Jozef.

De oudste figuratieve weergave van de kapel dateert van 1747, in het landboek van Deerlijk. Tussen 1759 en 1773 werd de kapel hersteld en voorzien van een nieuw interieur. Circa 1797 werd de kapel als kerkelijk goed in beslag genomen en verkocht ten voordele van de Franse Republiek. De kapel werd gekocht door Joseph Eeckhout, landman in Deerlijk.

Vermoedelijk trad hij op als stroman en handelde hij in afwachting van betere tijden.

Als gevolg van het Concordaat, gesloten tussen de Paus en Napoleon in 1801, werd de godsdienst in ere hersteld in 1802.

De ex-beneficant F.C. van der Helst kocht de kapel terug aan. Toch bleef de kapel gesloten. Na de dood van van der Helst ontstaat een twist tussen de erfgenamen van Joseph van Eeckhout en de armendis. Volgens de verkoopakte ging de kapel na de dood van van der Helst terug naar de verkoper J. Eeckhout. Maar van der Elst droeg de kapel testamentair over aan de armendis. In 1809 werd de twist uiteindelijk geregeld. Maar de kapel bleef ongebruikt.

In 1819 werd de kapel verbouwd tot spinschool en van 1822 tot 1848 gebruikt als spinschool voor de kinderen van armen.

Vanaf oktober 1847 woedde de tyfus in Deerlijk. In februari 1848 werd beslist om de spinschool in te richten als tijdelijk hospitaal voor tyfusleiders. Daarna werd de kapel ingericht als weefschool voor 'knechten'. In 1860 werd de school te klein en werd een nieuwe school gebouwd. De kapel werd daarom als vrouwenweefschool in gebruik genomen.

In 1883 stond de kapel opnieuw leeg en werd ze te koop gesteld. Koster Felix Loquet, handelend in naam van Pastoor Adolf De Bien, die de nodige fondsen bij zijn parochianen had ingezameld, kocht de kapel.

In 1884 werd de kapel opnieuw opengesteld voor erediensten. De kapel werd volledig hersteld. Het dak werd volledig vernieuwd, het daktorentje werd vervangen door een hoger en slanker, de vensters werden voorzien van neogotisch maaswerk en het interieur werd volledig vernieuwd. Ook de recentere aanbouw werd geïntegreerd in de kapel. Het oude beeldje werd teruggeplaatst. Voor de herinwijding van de kapel dichtte Guido Gezelle een Marialied.

In 1902 verkocht pastoor De Bien de kapel aan Astère Vercruysse de Solart, wonende in het kasteel van Deerlijk. De Bien vreesde dat de kapel door de antiklerikale regering zou afgenomen en verbeurd verklaard worden. De senator werd enkel slechts op papier eigenaar. De kapel werd hersteld en verfraaid in opdracht van de senator. De binnenmuren werden beschilderd en in de oostgevel werd een brandglas geplaatst met de legende van de kapel.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was de kapel opnieuw een bloeiende bedevaartsplaats.

Na de dood van Astère Vercruysse de Solart in 1921 kwam de kapel in eigendom van de kerkfabriek van Sint-Columba. In 1965 werd de kapel opnieuw hersteld en uitgebreid. Het dak werd vernieuwd. De oorlogsschade aan de brandglasvensters werd hersteld en het interieur werd herschilderd. Een sacristie met bijhorend zaaltje werd aangebouwd.

(Bronvermelding: Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Onze-Lieve-Vrouwe- ter-Rustekapel (online) - geraadpleegd op 5 juli 2026 - CC BY-SA 4.0; Inventaris Onroerend Erfgoed 2026: Kapel Onze-Lieve-Vrouwe ter Ruste (online), https://id.erfgoed.net/erfgoedobjecten/86341 - geraadpleegd op 5 juli 2026 - CC BY-SA 4.0)

Deerlijk : Kapel Onze-Lieve-Vrouwe ter Ruste