AntwerpenMonumentScheldeVrij

Op deze oude ansichtkaart is het Monument Schelde Vrij te zien in Antwerpen (provincie Antwerpen). Op de kaart staat in het Frans vermeld: “Affranchissement de l’Escaut”.

Het is een monument op de Marnixplaats in Antwerpen. Het beeld werd in 1883 opgeleverd.

In 1863 kwam er een definitief einde aan de zogenaamde 'Sluiting van de Schelde', die in 1587 tijdens de Tachtigjarige Oorlog door de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden was ingesteld. Het afkopen van de laatste Scheldetol in 1863 door de Belgische regering werd als einde beschouwd van deze afsluiting. Voor Antwerpen was dit aanleiding om in 1873 een ontwerpwedstrijd te organiseren voor een monument dat deze gebeurtenis herdacht. Uit de inzendingen werd het ontwerp van Jean-Jacques Winders uitgekozen. Het was de bedoeling om in 1874 het monument te plaatsen, maar door technische problemen kon het pas in 1883 worden opgeleverd. Een jaar later werd nog het smeedijzeren hek toegevoegd.

Het monument is 20 meter hoog en beslaat een oppervlak - inclusief het hekwerk - van 15,5 bij 15,5 meter. Op een piramidevorm staat een vierkante sokkel met aan elke zijde een masker van een watergod die water spuwt door de doorgebroken ketting van de Schelde heen. Boven elk masker zit een medaillon met een tekst: aan de noordzijde staat de vermelding 'Door de stad Antwerpen opgericht 1883', terwijl de teksten op de andere drie zijden de namen vermelden van personen die een belangrijke rol hebben gespeeld in de opheffing van de Scheldesluiting. Bovenop deze sokkel staat een obelisk waarop een naakte vrouw de woorden '1863 Schelde vrij' schrijft.

De obelisk bevat de portretten van Rogier, Lambermont en Sint-Aldegonde; aan de bovenzijde steekt de boeg van een schip aan weerszijden uit de obelisk.

Op de obelisk staat een beeldengroep van 7 meter hoog. Deze bestaat uit de zeegod Neptunus, geflankeerd door de god van de handel Mercurius en de stedenmaagd. Neptunus draagt een bronzen drietand. Winders koos voor een eclectische stijl met onderdelen in neo-Vlaamse renaissancestijl.

(Bronvermelding: Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Schelde_Vrij (online) - geraadpleegd op 22 juni 2026 - CC BY-SA 4.0)

Antwerpen : Monument Schelde Vrij